Врска помеѓу начинот на оценување и академски стрес кај студенти

Abstract

Овој труд ја истражува врската меѓу начинот на оценување и нивото на академскиот стрес кај студентите во високото образование. Академскиот стрес се разгледува како мултидимензионален феномен кој вклучува когнитивни, емоционални и физиолошки реакции, предизвикани од различни фактори: испитни ситуации, временски ограничувања, страв од неуспех, високи очекувања, преоптовареност, конкуренција и нејасност на критериумите за оценување.
Во теоретскиот дел се анализираат и психолошките механизми на стрес преку моделите на Hans Selye (General Adaptation Syndrome) и Lazarus & Folkman (Transactional Model), кои овозможуваат подлабоко разбирање на начинот на кој студентите ја доживуваат и интерпретираат академската средина. Особено внимание се посветува на различните начини на оценување – формативно, сумативно, објективно и субјективно – како и на формите на традиционални испити, континуирана проценка, алтернативни методи и онлајн оценување.
Клучното прашање се однесува на тоа како начинот на оценување влијае врз нивото на академскиот стрес, односно дали одредени практики можат да делуваат како заштитни или ризични фактори за психолошката благосостојба и академската мотивација на студентите. Анализата покажува дека транспарентното, праведно и флексибилно оценување може да го намали стресот и да ја зголеми академската ефикасност, додека високоризичните и непрецизни практики ја поттикнуваат анксиозноста и демотивацијата.
Покрај дијагностицирањето на проблемот, трудот предлага стратегии за превенција на академски стрес: дизајн на пофлексибилни и студентски ориентирани системи на оценување, редизајн на практиките преку јасни барања и фидбек-сесии, развој на психоедукативни програми за студенти, обука на наставниот кадар и редовна евалуација на перцепцијата на студентите за оценување и стрес.
Сумирано, резултатите од теоретската рамка упатуваат на заклучокот дека начинот на оценување е истовремено и педагошки и психолошки фактор кој ја обликува студентската благосостојба. Кога е добро структуриран, тој може да стане заштитен механизам кој го намалува академскиот стрес и го поттикнува академскиот успех.