Анксиозноста и емпатијата кај учениците во раната и доцната возраст

Abstract

Раната адолесценција е период на големи развојни предизвици: пубертетската
транзиција е поврзана со многу физички и психолошки промени, кои може да се поврзат
со зголемување на емоционалната и социјалната компетентност, но и со зголемената
ранливост за депресивни симптоми, особено кај девојчињата (Хамилтон et al., 2014).
Литературата постојано нагласува дека стапките на депресивни симптоми почнуваат да се
зголемуваат од раната адолесценција па наваму (Рудолф, 2002; Олино и соработници,
2014; Меклафлин и Кинг, 2015). Исто така, родовите разлики во депресијата почнуваат да
се појавуваат за време на раната адолесценција (околу 12-13 години) и стануваат
поизразени во текот на адолесценцијата, со двојно поголема веројатност девојчињата да
бидат подепресивни од момчињата (Hankin et al., 2007; Avenevoli et al., 2008). Додека
повеќето студии ги истражуваа ризикот и заштитните фактори на депресија во средната и
доцната адолесценција), постои недостаток на знаење за корелации на депресивни
симптоми во раната адолесценција. Идентификувањето на овие фактори е важно за
спроведување навремени интервенции за да се спротивстави на депресијата и да се
промовираат позитивните развојни траектории кај раните адолесценти. Раната
адолесценција е период на развој на емоционална компетентност, но и на зголемена
ранливост за појава на депресивни симптоми. Додека литературата нагласува дека
емпатијата ги промовира социјалните односи и психолошката благосостојба во текот на
животот, можната улога на високите нивоа на емпатија како фактор на ризик за депресија
е недоволно истражена, особено кај раните адолесценти. Покрај тоа, иако е познато дека
родителските практики влијаат и на емпатијата и на депресијата во адолесценцијата,
неколку студии истражувале дали родителството ја ублажува врската помеѓу емпатијата и
депресијата. И мајчината и татковската поддршка ја ублажуваат врската помеѓу
емпатијата и депресијата. Особено, поддршката од мајката ја ублажува нелинеарната
врска помеѓу афективната емпатија и депресијата, а односот дополнително е ублажен од
полот на раните адолесценти: момчињата со ниска афективна емпатија пријавиле помала
депресија во контекст на висока мајчинска поддршка. Татковската поддршка ја ублажува
линеарната врска помеѓу когнитивната емпатија и депресијата, независно од полот на
раните адолесценти: момчињата и девојчињата со висока когнитивна емпатија пријавиле
повисока депресија во контекст на ниска татковска поддршка. Резултатите од студијата
сугерираале дека високата емпатија може да биде фактор на ризик за депресија за време
на раната адолесценција и мајките и татковците имаат диференцијална модерирачка улога
во однос на афективните и когнитивните димензии на емпатијата, исто така во однос на
полот на раните адолесценти.

Keywords:

адолесценција,емпатија, депресија, емоции